DOI: 10.32900/3083-7987-2026-138-4-16
Ключові слова: Hermetia illucens, курчата-бройлери, інсектне борошно, соєвий шрот, жива маса, конверсія корму, показники крові, забійні якості
Дану роботу було виконано в період з травня по липень 2026 року у віварії науково-дослідного інституту харчових технологій і технологій переробки продукції тваринництва Білоцерківського Національного Аграрного Університету.
В результаті даного дослідження було встановлено вплив часткової заміни соєвого шроту борошном із личинок Hermetia illucens на продуктивність, гематологічні та біохімічні показники крові, забійні якості й фізико-хімічні властивості м’яса курчат-бройлерів. Дослід проведено на 80 однодобових півниках кросу Ross 308, яких за принципом аналогів розподілили на чотири групи по 20 голів: контрольну та три дослідні – Д1, Д2 і Д3. До складу комбікормів дослідних груп вводили відповідно 5, 10 і 15% борошна Hermetia illucens. Тривалість вирощування становила 42 доби. Упродовж досліду визначали живу масу, середньодобовий приріст, споживання і конверсію корму, збереженість поголів’я, показники крові, морфологічний склад тушок та якість грудних м’язів.
Найбільшу живу масу в 42-добовому віці встановлено у групі Д1 – 2885,0±14,0 г, що на 2,3% перевищувало контрольний показник. У групі Д2 жива маса становила 2864,0±14,0 г і статистично не відрізнялася від контролю, тоді як у Д3 вона знижувалася до 2734,0±14,0 г. Конверсія корму в групах Д1 і Д2 була нижчою, ніж у контролі, та становила відповідно 1,60±0,01 і 1,61±0,01 кг/кг проти 1,64±0,01 кг/кг. За включення 15% інсектного борошна цей показник погіршувався до 1,69±0,01 кг/кг. Споживання корму та збереженість поголів’я істотно не змінювалися. Більшість гематологічних і біохімічних показників залишалася стабільною, водночас у групах Д2 і Д3 знижувалася концентрація загального холестеролу. Забійний вихід істотно не залежав від складу раціону. Зі збільшенням частки борошна Hermetia illucens зменшувалася відносна маса абдомінального жиру та збільшувалася маса м’язового шлунка, а в групі Д3 – також печінки. Основні технологічні властивості грудного м’яза не зазнавали суттєвих змін.
Введення 5–10% борошна Hermetia illuens до раціонів курчат-бройлерів не погіршувало продуктивність, основні показники фізіологічного стану та якість м’яса. Найбільш сприятливі результати отримано за рівня включення 5%, тоді як підвищення його частки до 15% супроводжувалося зниженням інтенсивності росту та погіршенням конверсії корму.
References
Abdel-Wareth, A. A. A., Salahuddin, M., Goswami, P. K., Gray, C. D., Aviña, A. M., Osei-Akoto, A., Carr, T., Argueta, A., Kinman L. A., & Lohakare, J. (2026). Effects of black soldier fly larvae as replacement of soybean meal on the performance, meat quality, and health status in broilers. Veterinary Sciences. No 13(3). Article number 282. https://doi.org/10.3390/vetsci13030282.
AOAC International. Official Methods of Analysis of AOAC International. 21st ed. Rockville, MD : AOAC International, 2019.
Attia Y. A., Bovera F., Asiry K. A., Alqurashi S., & Alrefaei M. S. (2023). Fish and black soldier fly meals as partial replacements for soybean meal can affect sustainability of productive performance, blood constituents, gut microbiota, and nutrient excretion of broiler chickens. Animals. Vol. 13, No. 17. Article 2759. DOI: https://doi.org/10.3390/ani13172759.
Aviagen. Ross Broiler Nutrition Specifications. Huntsville, AL : Aviagen, 2022. URL: https://aviagen.com/eu/brands/ross/products/ross-308.
Biasato, I., Ferrocino, I., Dabbou, S., Evangelista, R., Gai, F., Gasco, L., & Schiavone, A. (2020). Black soldier fly and gut health in broiler chickens: insights into the relationship between cecal microbiota and intestinal mucin composition. Journal of Animal Science and Biotechnology. Vol. 11. Article 11. DOI: https://doi.org/10.1186/s40104-019-0413-y.
Campbell, T. W., & Grant, K. R. (2022). Exotic Animal Hematology and Cytology. 5th ed. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781119660293.
Carisch, L., Stirn, M., Hatt, J. M., Federer, K., Hofmann-Lehmann, R., & Riond, B. (2019). White blood cell count in birds: Evaluation of a commercially available method. BMC Veterinary Research. Vol. 15. Article 93. https://doi.org/10.1186/s12917-019-1834-8.
Commission Regulation (EU) 2021/1372 of 17 August 2021 amending Annex IV to Regulation (EC) No 999/2001 as regards the prohibition to feed non-ruminant farmed animals, other than fur animals, with protein derived from animals. Official Journal of the European Union. 2021. Vol. L295. P. 1–17. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1372/oj).
Sihem, D., Gai, F., Ilaria, B., Elena, B., Daniela, D., Marco, M., & Achille, S. (2018). Black soldier fly defatted meal as a dietary protein source for broiler chickens: effects on growth performance, blood traits, gut morphology and histological features. Journal of Animal Science and Biotechnology. 2018. Vol. 9. Article 49. https://doi.org/10.1186/s40104-018-0266-9.
de Souza Vilela, J., Andronicos, N. M., Kolakshyapati, M., Hilliar, M., Sibanda, T. Z., Andrew, N. R., & Ruhnke, I. (2021). Black soldier fly larvae in broiler diets improve broiler performance and modulate the immune system. Animal Nutrition. Vol. 7, No. 3. P. 695–706. DOI: https://doi.org/10.1016/j.aninu.2020.08.014.
Dörper, A., Berman, H. M., Gort, G., van Harn, J., Dicke, M., & Veldkamp, T. (2024). Effects of different black soldier fly larvae products on slow-growing broiler performance and carcass characteristics. Poultry Science. Vol. 103, No. 4. Article 103481. DOI: https://doi.org/10.1016/j.psj.2024.103481.
Gross, W. B., & Siegel, H. S. (1983). Evaluation of the heterophil/lymphocyte ratio as a measure of stress in chickens. Avian Diseases. Vol. 27, No. 4. P. 972–979. https://doi.org/10.2307/1590198.
Facey, H., Kithama, M., Mohammadigheisar, M., Huber, L., Shoveller, A. K., & Kiarie, E. G. (2023) Complete replacement of soybean meal with black soldier fly larvae meal in a feeding program for broiler chickens from placement through to 49 days of age reduced growth performance and altered organs morphology. Poultry Science. Vol. 102, No. 1. Article 102293. https://doi.org/10.1016/j.psj.2022.102293.
Fruci, P. M., Kithama, P. M., Kiarie, P. E. G., Shao, P. S., Liu, H., Topp, P. E., & Diarra, P. M. S. (2023). Effects of partial or complete replacement of soybean meal with commercial black soldier fly larvae meal on growth performance, cecal short-chain fatty acids, and excreta metabolome of broiler chickens. Poultry Science. Vol. 102, No. 4. Article 102463. https://doi.org/10.1016/j.psj.2022.102463.
Hartinger, K., Greinix, J., Thaler, N., Ebbing, M. A., Yacoubi, N., Schedle, K., & Gierus, M. (2021). Effect of graded substitution of soybean meal by Hermetia illucens larvae meal on animal performance, apparent ileal digestibility, gut histology and microbial metabolites of broilers. Animals. 2021. Vol. 11, No. 6. Article 1628. https://doi.org/10.3390/ani11061628.
Mahmoud, A. E., Morel, P. C. H., Potter, M. A., & Ravindran, V. (2023). The apparent metabolisable energy and ileal amino acid digestibility of black soldier fly (Hermetia illucens) larvae meal for broiler chickens. British Poultry Science. Vol. 64, No. 3. P. 377–383. https://doi.org/10.1080/00071668.2022.2161873.
Mlaga, K. G., Agboka, K., Attivi, K., Tona, K., & Osseyi, E. (2022). Assessment of the chemical characteristics and nutritional quality of meat from broiler chicken fed black soldier fly (Hermetia illucens) larvae meal. Heliyon. Vol. 8, No. 11. Article e11718. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e11718.
Murawska, D., Daszkiewicz, T., Sobotka, W., Gesek, M., Witkowska, D., Matusevičius, P., & Bakuła, T. (2021). Partial and total replacement of soybean meal with full-fat black soldier fly (Hermetia illucens L.) larvae meal in broiler chicken diets: impact on growth performance, carcass quality and meat quality. Animals. Vol. 11, No. 9. Article 2715. https://doi.org/10.3390/ani11092715.
Onsongo, V. O., Osuga, I. Á., Gachuiri, C. K., Wachira, A. M., Miano, D. M., Tanga, C. M., & Fiaboe, K. K. M. (2018). Insects for income generation through animal feed: effect of dietary replacement of soybean and fish meal with black soldier fly meal on broiler growth and economic performance. Journal of Economic Entomology. Vol. 111, No. 4. P. 1966–1973. https://doi.org/10.1093/jee/toy118.
Popova, T., Petkov, E., & Ignatova M. (2020). Effect of black soldier fly (Hermetia illucens) meals on the meat quality in broilers. Agricultural and Food Science. Vol. 29. P. 177–188. https://doi.org/10.23986/afsci.88098.
Saidani, M., Dabbou, S., Ben Larbi, M., Belhadj Slimen, I., Fraihi, W., Arbi, T., & M’Hamdi, N. (2025). Effect of black soldier fly (Hermetia illucens L.) larvae meal on growth performance, carcass characteristics, meat quality, and cecal microbiota in broiler chickens. Frontiers in Animal Science. Vol. 6. Article 1531773. https://doi.org/10.3389/fanim.2025.1531773.
Schiavone, A., Dabbou, S., Petracci, M., Zampiga, M., Sirri, F., Biasato, I., & Gasco, L. (2019). Black soldier fly defatted meal as a dietary protein source for broiler chickens: effects on carcass traits, breast meat quality and safety. Animal. Vol. 13, No. 10. P. 2397–2405. https://doi.org/10.1017/S1751731119000685.
Schiavone, A., De Marco, M., Martínez, S., Dabbou, S., Renna, M., Madrid, J., & Gasco, L. (2017). Nutritional value of a partially defatted and a highly defatted black soldier fly larvae (Hermetia illucens L.) meal for broiler chickens: apparent nutrient digestibility, apparent metabolizable energy and apparent ileal amino acid digestibility. Journal of Animal Science and Biotechnology. Vol. 8. Article 51. https://doi.org/10.1186/s40104-017-0181-5.
Schumann, G., Canalias, F., Jørgensen, P. J., Kang, D., Lessinger, J. M., & Klauke, R. (2010). IFCC reference procedures for measurement of the catalytic concentrations of enzymes: Corrigendum, notes and useful advice. Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. Vol. 48, No. 5. P. 615–621. https://doi.org/10.1515/CCLM.2010.137.
Spranghers, T., Ottoboni, M., Klootwijk, C., Ovyn, A., Deboosere, S., De Meulenaer, B., & De Smet, S. (2017). Nutritional composition of black soldier fly (Hermetia illucens) prepupae reared on different organic waste substrates. Journal of the Science of Food and Agriculture. Vol. 97, No. 8. P. 2594–2600. https://doi.org/10.1002/jsfa.8081.
Thrall, M. A., Weiser, G., Allison, R. W., Campbell, T. W. (Eds.). (2012). Veterinary Hematology and Clinical Chemistry. 2nd ed. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-8138-1027-0.
Це стаття відкритого доступу за ліцензією CC BY-NC-ND 4.0